تازه های دنیای تکنولوژی و IT

بلاکچین به زبان ساده

بلاکچین به زبان ساده

فلسفه بلاکچین (Block Chain)

تکنولوژی بلاکچین احتمالا بهترین نوآوری انسان پس از اینترنت است که تبادل پول بدون نیاز به اعتماد و یا یک  مرکز نظارتی را امکان پذیر میکند. تصور کنید من و شما روی هوای فردای تهران ۵۰ هزار تومان شرط می بندیم.  من شرط می بندم آفتابی باشد و شما می گویید باران خواهد بارید. در تفکر فعلی ما، سه گزینه برای انجام این معامله وجود دارد:

  1. به هم اعتماد کنیم. آفتابی یا بارانی، بازنده ۵۰ هزار به برنده می دهد. اگر دوست باشیم راه خوبی به نظر می رسد. با این حال، دوست یا غریبه، بازنده به سادگی می تواند کل معامله را نادیده بگیرد و پولی ندهد.
  2. می توانیم شرط را به صورت یک قرارداد مکتوب کنیم. وحود چنین قراردادی طرفین را ملزم به پایبند ماندن میکند. با این حال، اگر یکی از طرفین به قرارداد عمل نکند، هزینه ای اضافی بر دیگری تحمیل خواهد شد تا از طریق قانون و دادگاه پول را بگیرد که پروسه ای زمان بر است.  به خصوص برای مقدار کمی پول، چنین روشی صرف نمی کند.
  3. می توانیم شخص سومی را وارد جریان کنیم. هر کدام از ما ۵۰ هزار تومان به آن نفر سوم می دهیم و در نهایت او این ۱۰۰ هزارتومان را به شخص برنده می دهد. اما او هم میتواند پول را به بردارد و فرار کند. پس دو راه برایمان می ماند، اعتماد یا قرارداد.

اعتماد و قرارداد هیچ یک راه بهینه نیست. به غریبه نمیشود اعتماد کرد و اعمال چنین قراردادی کاری زمان بر و هزینه بر است. تکنولوژی بلاکچین از این نظر جذاب است که گزینه سومی به ما میدهد که امن، سریع و کم هزینه است.

بلاکچین به ما این امکان را می دهد که با نوشتن چند خط کد، برنامه ای که روی بستر بلاکچین اجرا می شود، این مشکل را حل کنیم. هر دوی ما ۵۰ هزار تومان به برنامه می دهیم، این برنامه پول را جایی نگه میدارد و هوای فردا را چک می کند. آفتابی یا بارانی، هرکس برنده باشد برنامه پول را به حساب او واریز خواهد کرد. طرفین میتوانند منطق این “قرارداد” را بررسی کنند و به محض اجرای آن روی بلاکچین، قابل تغییر نخواهد بود. این برای ۵۰ هزارتومان پول سر یک شرط کوچک کاری بیهوده به نظر میرسد، اما سناریویی را تصور کنید که قرار است خانه ای خرید و فروش شود.

تا اینجا فلسفه بلاکچین بدون ورود به جزئیات تکنیکی آن را توضیح دادم، حالا باید یک دید کلی از بلاکچین داشته باشید.

 

اما بیت کوین چیست؟

معروف ترین کاربرد تکنولوژی بلاکچین، بیت کوین (bitcoin) است، یک ارز دیجیتالی که میتواند برای تبادل کالا و خدمات استفاده شود. درست مثل دلار، یورو، ین و هر ارز بین المللی دیگر. امروزه بیت کوین دیگر تنها ارز دیجیتال نیست، بلکه در این لحظه که من این مقاله را می نویسم ۱,۹۷۷ ارز دیجیتال وجود دارد! از جمله ارزهای دیجیتال معروف میتوان اتریوم، لایت کوین، EOS و… را نام برد.

 بیت کوین برای اولین بار این امکان را کاربران اینترنت می دهد که دارایی دیجیتال خود را با هم مبادله کنند، به طوری که این تبادل به طور تضمینی امن خواهد بود، همه از انجام این تبادل مطلع هستند و هیچ کس نمی تواند صحت این معامله را زیر سوال ببرد.

مارک اندرسن

یک بیت کوین یک واحد از ارز دیجیتال بیت کوین است. درست مثل یک دلار، بیت کوین به خودی خود ارزشی ندارد. ارزشی که دارد به دلیل توافقی است که ما سر آن کرده ایم. برای ثبت نقل و انتقالات بیت کوین، بلاکچین از یک “دفتر حساب” (ledger) استفاده میکند، یک فایل دیجیتالی که همه تراکنش ها در آن ثبت می شود.

block chain ledger

این دفترحساب روی یک سرور مرکزی یا یک دیتاسنتر خاص نگه داری نمیشود ( مثل بانک نیست). این دفترحساب در سراسر دنیا توسط شبکه ای خصوصی از کامپیوترها، که هم کار نگه داری و هم انجام محاسبات را برعهده دارند، ذخیره میشود. هر کدام از این کامپیوتر ها یک گره (node) در شبکه بلاکچین هستند و یک کپی از این دفترحساب را دارند.

اگر من بخواهم چند بیت کوین برای شما بفرستم، یک پیام روی این شبکه می فرستم که میگوید میزان مانده حساب من ۵ بیت کوین کاهش پیدا کند و میزان بیت کوین در حساب شما به همان میزان افزایش پیدا کند. هر گره در شبکه این پیام را دریافت می کند و تراکنش درخواست شده را روی کپی خودشان از دفترحساب، اعمال میکنند.

تراکنش در بلاک چین

 

تراکنش در بلاکچین

در حقیقت این که دفترحساب در دسترس تعدادی کامپیوتر است و نه یک موجودیت مرکزی – مثل بانک – به این معناست که:

  • در سیستم بانکی فعلی، ما فقط در مورد تراکنش ها و موجودی حساب خودمان اطلاع داریم، روی بلاکچین همه میتوانند همه تراکنش ها را ببینند.
  • در کل شما میتوانید به بانک ها اعتماد کنید ( غیر از موسسات مالی و اعتباری در ایران!)، حال آنکه شبکه بیت کوین توزیع شده (distributed) است و اگر چیزی دچار مشکل شود جایی برای شکایت و یا سازمانی ناظر وجود ندارد.
  • سیستم بلاکچین طوری طراحی شده که هیچ اعتمادی لازم نیست. امنیت توسط ابزارهایی که ریاضیات و برنامه نویسی در اختیار ما می گذارد تضمین شده است.

میتوانیم بلاکچین را سیستمی تعریف کنیم که به گروهی از کامپیوترهای بهم متصل، دسترسی به یک دفترحساب را می دهد. برای انجام تراکنش روی بلاکچین، شما به کیف پول (wallet) احتیاج خواهید داشت، برنامه ای که به شما امکان ذخیره و تبادل بیت کوین را میدهد. از آنجا که فقط شما باید به آن دسترسی داشته باشید ، هر کیف پول توسط یک متد رمزنگاری خاص محافظت میشود که از دو کلید متمایز اما مرتبط استفاده می کند: کلید خصوصی و عمومی (public and private key).

اگر پیامی با یک کلید عمومی رمز شده باشد، فقط صاحب کلید خصوصی مربوط به آن می تواند آن را رمزگشایی کند و بخواند.  برعکس آن هم درست است: اگر پیامی را با کلید خصوصی خود رمز کنید، فقط کلید عمومی آن میتواند آن را رمزگشایی کند.

 

سناریوی یک تراکنش

وقتی من میخواهم برای شما بیت کوین بفرستم، پیامی رمزشده با کلید خصوصی کیف خودم می فرستم. از آنجا که فقط من کلید خصوصی کیف خودم را دارم، فقط من میتوانم پول آن را خرج کنم. هر نود درون شبکه با رمزگشایی کردن این پیام با کلید عمومی کیف پول من، میتوانند بررسی کنند که درخواست از سمت من است.

وقتی شما یک درخواست تراکنش را با کلید خصوصی کیف پول خودتان رمز می کنید، یک امضای دیجیتال تولید میکنید که توسط کامپیوترهای بر بستر بلاکچین، برای تایید صحت و بررسی منبع تراکنش استفاده میشود. امضای دیجیتال یک رشته متنی است که حاصل تراکنش درخواستی شما و کلید خصوصی تان است. پس برای تراکنش دیگری استفاده نمیشود و یکتا است.اگر یک کاراکتر در متن تراکنش درخواستی تان را تغییر دهید، امضای دیجیتال تغییر خواهد کرد. پس هیچ هکری نمیتواند درخواست های تراکنش شما و یا میزان بیت کوینی که می فرستید را تغییر دهد.

برای ارسال بیت کوین باید کلید خصوصی کیف پولتان را داشته باشید چون باید توسط آن کلید پیام درخواست تراکنش را رمز کنید. از آنجا که پیام را پس از رمز شدن می فرستید، کسی هرگز کلید خصوص شما را نمیابد. با این توصیف، این سیستم عملا نفوذ ناپذیر و غیرقابل هک شدن است.

کیف پول بلاک چین

 

موجودی حساب من چقدر است؟!

هر نود در بلاکچین یک کپی از دفترحساب را دارد. اما یک نود چطور به موجودی حساب شما دسترسی خواهد داشت؟ سیستم بلاکچین موجودی حساب ها را ذخیره نمیکند بلکه فقط هر تراکنش که تایید شده را ثبت می کند. برای اینکه موجودی حسابتان را محاسبه کنید، باید تمام تراکنش های مربوط به کیف پولتان را تحلیل شود. این کار توسط برنامه ای که به عنوان کیف پول استفاده می کنید انجام میشود.

 

آیا همه این ها امنیت را تضمین می کند؟

هرکسی می تواند به شبکه بیت کوین به صورت ناشناس ( با Tor و یا VPN) دسترسی داشته باشد و تراکنش انجام دهد و هیچ ردپایی، جز کلید عمومی خودش، از خود به جا نگذارد. با این حال، اگر یک نفر از یک کلید عمومی بارها استفاده کند میتوان همه آن تراکنش ها را به یک نفر ردیابی کرد. اما شما میتوانید هرتعداد که خواستید کیف پول – و کلید خصوصی و عمومی- داشته باشید  و هیچ راهی برای شناسایی صاحب همه این کلید ها نیست. البته مشکلات امنیتی وجود دارد که در این جا بحث نمی کنیم.

 

چرا “بلاکچین” نامیده میشود؟

شبکه بیت کوین تراکنش ها را در بلاک هایی گروه بندی میکند: هر بلاک تعداد مشخصی تراکنش و یک لینک به بلاک قبلی دارد. این لینک چیزی است که بلاک ها را به ترتیب زمان کنار هم نگه می دارد. به کل این سیستم بلاکچین میگویند، زنجیره ای از بلاک ها.  برای افزودن دسته ای تراکنش- که هم زمان اتفاق افتاده اند- در غالب یک بلاک به بلاکچین ، هر نود باید پاسخ یک مسئله پیچیده ریاضی را که توسط یک تابع هش یک طرفه ریاضی طرح میشود، داشته باشد. تنها راه حل این مسئله ریاضی  حدس اعداد تصادفی است که، ترکیب آن با محتوای بلاک قبلی، یک نتیجه مشخص را میدهد. یافتن پاسخ این مسئله ممکن است بیش از یک سال زمان ببرد. از آنجا که کامپیوترهای داخل شبکه با هم سعی در حل این مسئله را دارند، این زمان بسیار کمتر خواهد بود. نودی که این مسئله را حل کند اجازه قرار دادن بلاک تولید شده در بلاکچین را خواهد داشت و پاداشی دریافت می کند. این کامپیوتر ها نقش ماینر (miner)  به معنی استخراج کننده را دارند و از این طریق بیت کوین بدست می آورند.

چرا بلاک چین؟

 

بلاکچین، چالش ها و مزایا

حالا که یک دید کلی از نحوه عملکرد بلاکچین بدست آوردیم، بیایید ببینیم چرا اینقدر جذاب است؟

  • این سیستم به شما امکان کنترل کامل دارایی تان را میدهد، هیچ شخص ثالثی نیست که به پول شما دسترسی داشته باشد.
  • هزینه تراکنش بین افراد در هرجای دنیا خیلی کم خواهد شد.
  • تراکنش ها در عرض چند دقیقه انجام می شود و تایید صحت آن ها به جای چندین روز و هفته در عرض چند ساعت انجام می شود.
  • هر کسی در هر لحظه به تمام تراکنش های انجام شده اشراف خواهد داشت و نتیجه آن شفافیت کامل تراکنش هاست.

از تکنولوژی بلاکچین می توان برای توسعه اپلیکیشن های توزیع شده که تضمین کننده امنیت و سرعت انجام تراکنش ها هستند، استفاده می شود. با این حال، هنوز چالش هایی هست که با آن مواجه هستیم:

  • تراکنش ها کاملا ناشناس انجام می شوند. این ویژگی با اینکه تضمینی برای حفظ حریم خصوصی است، امکان انجام فعالیت های غیرقانونی را فراهم می کند.
  • با اینکه ارزهای دیجیتال کم کم در جوامع شناخته می شوند، هنوز نمی توان در تراکنش های روزمره از آن ها استفاده کرد.
  • بیت کوین و دیگر ارز های دیجیتال هنوز ثبات چندانی ندارند.

در کل، تکنولوژی بلاکچین این قابلیت را دارد که همه چیز را در صنایع مختلف دستخوش انقلاب کند. قدرت اصلی آن در ذات غیرمتمرکز بودنش و حذف نیاز به اعتماد است.

کاربردهای جدید آن به سرعت در حال رشد است. برای مثال امکان ساخت پلتفرم های کاملا غیر متمرکز همچون اتریوم برای اجرای قراردادهای هوشمند (smart contracts). با این حال این تکنولوژی هنوز در ابتدای راه خود قرار دارد، ولی آینده درخشانی برای آن پیش بینی می شود.

 

منبع

مقالات مرتبط: بیت کوین چیست؟ (اینفوگرافی)

سایت های مفید: ارز دیجیتال

 

کپی و انتشار فقط تحت نام ویکی وب مجاز است.

نوشته شده توسط مدیر سایت

وبسایت

دیدگاه خود را بیان کنید


 انتشار مطالب این سایت در رسانه‌های مکتوب و آنلاین با ذکر منبع آزاد است. این سایت مستقل از هر سازمان، ارگان، رسانه چاپی یا آنلاین است.
طراحي شده توسط گروه علی دهقان